پوکی استخوان

پوکی استخوان ( استئوپورز )

یک بیماری سن سالمندی است و به وضعیتی گفته می شود که در آن یک کاهش تدریجی در توده استخوان به وجود می آید که موجب ضعیف شدن استخوان می شود و احتمال شکستگی استخوانها افزایش می یابد . شیوع پوکی استخوان در زنان بدلیل اینکه استخوان بندی ریزتر نسبت به مردان دارند بیشتر است زنان در دروه یائسگی دچار کمبود استروژن ( هورمون تخمدان ) می شوند . به همین دلیل بروز پوکی استخوان بیشتر است .

بیش از نیمی از زنان بالای 45 سال در عکسبرداری ( رادیولوژی ) علایمی حاکی از پوکی استخوان دارند .

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند ؟

بعضی افراد بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند مانند :

-زنان ( به ویژه در سن یائسگی )

-افراد با سن بالا

-کسانی که بعضی از داروها را در مدت طولانی نظیر کورتن و هپارین مصرف می کنند.

-کسانی که سابقه خانوادگی ابتلا به پوکی استخوان را دارند .

-کسانی که تغذیه نامناسب ( کمبود کلسیم و ویتامین د) رادارند .

-در افراد بی حرکت ( بیماران فلج اندام ، سکته مغزی وبستری طولانی و … ).

-کسانی که ساختار بدنی کوچک و ریز نقش دارند (لاغری بیش از حد).

-کسانی که دخانیات مصرف می کنند .

– کسانی که دچار یائسگی زودرس شده اند (جراحی برداشتن تخمدان ).

علائم بیماری :

استئوپورز بیماری خاموش نامیده می شود زیرا از دست رفتن استخوانها بدون سروصدا است. نشانه ای که در اغلب بیماران مبتلا دیده می شود درد به دنبال ضربه می باشد در مراحل اولیه کمردرد وجود دارد در مراحل پیشرفته تر تغییر شکل ستون فقرات به صورت قوز کردن و کاهش قد می باشد . شکستگی با ضربه خفیف به ویژه در ناحیه استخوان ران و بازو و یا ستون مهره ها اتفاق می افتد.

روش تشخیص :

با استفاده از رادیوگرافی و سنجش تراکم نسبی استخوانها ، پوکی استخوان تشخیص داده می شود.

درمان :

واقعیت این است که هر چه سن بالاتر می رود احتمال تحلیل رفتن و پوکی استخوان بیشتر می شود که البته ما نمی توانیم از این اتفاق کاملا جلوگیری کنیم اما می توانیم از طریق استفاده از مواد غذایی غنی از کلسیم مثل لبنیات ، میوه و سبزیها و محصولات دریایی ، روند آن را کندتر کنیم و بازسازی استخوانها را تاحدی سریعتر سازیم . البته ورزش و فعالیت در کنار تغذیه می تواند کمک موثری باشد . عامل دیگر نور آفتاب است یعنی قرار گرفتن در معرض نور خورشید به عنوان سازنده اصلی ویتامین (د) در بدن بسیار مهم است و باید توجه داشت نور خورشید باید مستقیما ر روی پوست بدن تابیده شود نه از پشت شیشه . در صورتی که پوکی استخوان در مراحل پیشرفته تر باشد پزشک ممکن است داروهای مکمل کلسیم ویتامین (د) و گاهی استروژن ( برای خانمهای یائسه ) و هورمون تجویز کند .

در صورت بروز شکستگی درمان مناسب ضروری است .

رژیم غذائی :

از یک رژیم غذائی متعادل حاوی مقادیر بالای پروتئین ، کلسیم و ویتامین(د) استفاده کنید .

کدامیک از مواد غذائی کلسیم بیشتری دارند ؟

سردسته مواد غذائی کلسیم دار لبنیات است ، مثل انواع مختلف پنیر ، ماست ، کره ، شیر و … ، جالب است بدانید پنیرهای مختلف مقدار کلسیم متفاوتی دارند . دربین میوه ها ، مرکبات کلسیم زیادی دارند و معمولا پرتقال را به خاطر وجود ویتامین ث می خورند در حالی که کلسیم آن به مراتب بیشتر است . نارنگی و گریپ فروت هر دو کلسیم زیادی دارند.

گلابی و سیب کلسیم کمی دارند در سبزیجات کاهو ، اسفناج ، نخود فرنگی و هویج کلسیم زیادی دارند هویج بیشتر از ویتامین کلسیم دارد .

یک مسئله بسیار مهم وزن است . هر چه وزن بیشتر باشد فعالیت کمتر می شود و هر چه فعالیت کمتر باشد استخوانها بیشتر تحلیل می روند . بنابراین افراد که به طرف سن پیری می روند حتما باید وزنشان را متعادل نگه دارند مخصوصا خانمها در معرض خطر هستند و استخوان بندی ظریفتری دارند باید از افزایش وزن پرهیز نمایند زیرا احتمال آسیب دیدگی زانو ، کمر ، لگن و مچ پا در آنان بیشتر است .

دارو درمانی :

برای درد خفیف مصرف داروهای بدون نسخه نظیر استامینوفن ممکن است کافی باشد . از کمپرس گرم یا سرد به هر شکل برای تخفیف درد استفاده کنید .

داروهای مکمل کلسیم و ویتامین د ، درمان جایگزین داروئی – هورمونی ممکن است برای شما تجویز شود . در صورتی که شما از مکمل های کلسیمی استفاده می کنید توصیه می شود برای پیشگیری از علایم گوارشی و نفخ این داروها به همراه غذا مصرف شود . همچنین برای کاهش خطر سنگهای کلیوی باید همراه با مصرف مکملهای کلسیمی مایعات فراوان نوشید . در صورت تجویز استروژن ، برای معاینه لگنی و انجام پاپ اسمیر به طور منظم به پزشک جراح زنان مراجعه کنید . ماهی یک بار پستان ها را از نظر وجود توده بررسی کنید . هر گونه خونریزی یا ترشح غیر معمول زنان را به پزشک گزارش کنید .

فعالیت و ورزش :

درصورت ابتلا به پوکی استخوان باید یک برنامه ورزشی منظم را پیگیری نمود . تمرینات ورزشی جهت تقویت عضلات ، تمرینات دامنه حرکتی و تمریناتی در جهت تحمل وزن بدن در این مورد توصیه می شوند . تداوم درمانهای فیزیوتراپی جهت اطمینان از یادگیری و انجام ورزشها الزامی است . از خم شدن و حرکات ناگهانی و بلند کردن اشیاء سنگین خودداری کنید .

ورزشهایی مثل پیاده روی روزانه 30-20 دقیقه به حفظ تعادل شما کمک می کند و احتمال زمین خوردن و شکستگی را کاهش می دهد . درصورت صلاحدید پزشک از کمربند طبی استفاده کرده و وضعیت صحیح بدن را حفظ کنید . برای خوابیدن از تشک سفت استفاده کنید .

پیشگیری از سقوط :

بیماران مبتلا باید شدیدا مراقب سقوط و زمین خوردگی باشند . از راه رفتن در خیابانهای یخ زده یا بر سطوح خیس یا لغزنده خودداری کنید .

راه پله باید نور کافی و نرده های محکم داشته باشد .

هنگام بالا یا پائین رفتن از پلکان ، نرده های پلکان را بگیرید . استفاده از وسایل کمک درمانی مانند عصا یا واکر و رعایت معیار ایمنی نظیر ایجاد دستگیره های مناسب در مکانهایی که احتمال زمین خوردگی بیشتر است از تدابیری می باشد که میتوان در جهت پیشگیری از سقوط به کاربرد . محیط خانه را ازنظر عوامل بالقوه خطرناک ( قالی و موکت لغزنده ، اتاقهای درهم و برهم ، اسباب روی کف زمین و حیوانات خانگی که زیر دست پا قرار میگیرند ) بررسی کنید و محیطی سالم و امن فراهم کنید . نرده های حایل در حمام و پوشیدن کفش های مناسب از سایر تدابیر در پیشگیری از سقوط می باشد .

توجه : از مصرف داروهای موثر بر هوشیاری نظیر داروهای خواب آور و آرام بخشها که ممکن است باعث افتادن و بروز شکستگی گردد ، خودداری کنید .

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.