زخم پای بیماران دیابتی

زخم پای بیماران دیابتی:

بیماری دیابت (قندی) ازبیماریهای مزمن جامعه جهانی می باشد که عوارض متعددی در قلب ، عروق ، چشم و زخم پا بوده و از سوی دیگر عدم دقت و سهل انگاری منجر به ضایعات جدی و حتی قطع عضو می شود .

آگاهی بیماران و خانواده آنان بمنظور پیشگیری و مراقبت از زخم پای ناشی از دیابت نقش بسیار مهم و ارزنده ای دارد .

*فراموش نکنیم پیشگیری مهمتر و ارزانتر از درمان است .

این راهنما در قالب پرسش و پاسخ با استفاده از آخرین منابع علمی دنیا تالیف شده است .

سابقه دیابت قندی به تاریخ زندگی انسانهای نخستین بر می گردد و از قدیمی ترین بیماریهایی است که توسط حکیمان و اطباء در 5 هزار سال پیش گزارش شده است .

*فراموش نکنیم عوارض دیابت در پا قابل پیشگیری و کنترل است .

دیابت قندی چیست ؟

به بیماری با افزایش سطح قند خون اطلاق می شود . در این بیماران به علت آسیب غده لوزالمعده ( پانکراس ) این عضو توانایی مناسب برای کاستن قند خون را ندارد و می بایست با داروهای خوراکی پایین آورنده قند خون و یا انسولین ، قند خون را کنترل کرد .

دیابت چگونه تشخیص داده می شود ؟

بیماری دیابت با آزمایش اندازه گیری میزان قند خون درناشتا(حداقل8ساعت) و یا بعد از غذا تشخیص داده می شود .( قند ناشتا بالاتر از 126 و یا بعد از یک وعده غذای بالای 200 میلی گرم در دسی لیتر )

چگونه به دیابتی بودن افراد شک کنیم ؟

علائم  و نشانه های زیر با اهمیت تلقی می شوند و باید تحت نظر متخصصین پیگیری نمود .

(پرادراری –احساس تشنگی مداوم – کاهش وزن- ضعف – خستگی – تاری دید – عفونت های پوستی مکرر – بیماری عفونی زنان – احساس گزگز – کرختی و بی حسی در دست و پا )

چه افرادی در معرض خطر ابتلا هستند ؟

افراد با سابقه خانوداگی دیابت – چاقی – سن بالای 35 سال – فشارخون- چربی خون بالا

چه عواملی باعث زخم در پای دیابتی ها هستند ؟

الف)ورم پا  

ب)نداشتن حس در پا

ج) برجستگی در اطراف انگشتان پا

د)تغییر شکل انگشتان

ه) طول کشیدن دیابت

و)بهداشت نامناسب پا

ز) کفش نامناسب

ح) عدم کنترل قند خون بطور مطلوب

علت اصلی ایجاد زخم چیست ؟

الف) مشکل از دست دادن حس در پاها

ب) آسیب دیدن عروق ( سرخرگ های کوچک ) در پا

آیا زخم در پا خطرناک است ؟

زخم پای بیماران دیابتی به حدی خطرناک است که منجر به قطع عضو ، عفونت عمومی بدن ، ازکارافتادگی و … می شود .

( به علت ضعف ایمنی و عدم موافقت به عفونت ها خطر آلودگی میکروبی یک زخم کوچک را باید جدی گرفت ).

اصول پیشگیری کدامند ؟

*معاینه منظم و مرتب توسط پزشک

*مشخص کردن نقاط در معرض خطر پا

*آموزش به بیماران ، خانواده و پرستاران

*کفش و جوراب مناسب

*درمان عوامل آسیب زا ، برجستگی ، تغییر شکل ، ناخن و ضایعات پوستی

زخم شدن پا از چه مراحلی تشکیل می شود؟

الف) اغلب ابتدا پوست زیر انگشتان و کف پا در نقطه ای کلفت می شود .

ب) خون مردگی و آسیب در زیر پوست ایجاد می گردد

ج) پوست دچار صدمه شده و باز می شود.

د) زخم و عفونت گسترش می یابد .

چه مواردی را باید رعایت نمائیم ؟

*روزانه پای خود را بررسی کنید (نگاه کامل ) به کف و پشت و کناره های پا .

*پا را با آب ولرم (کمتر از 37 درجه ) شسته و خشک نمائید .(بویژه لای انگشتان ).

*درصورت امکان هیچگاه با پای برهنه ( بدون کفش ) راه نروید .

*هیچگاه ناخن ها را زیاد کوتاه نکنید و حتی ناخن ها را به شکل گرد کوتاه ننمائید .

*ازمواد شیمیایی و سنتی جهت درمان زگیل یا پینه استفاده نکنید .

*قبل از پوشیدن کفش حتما داخل آنرا نگاه و وارسی نمائید .

*با کرم مرطوب کننده از پوست خشک خود محافظت نمائید .

*جوراب ها را روزانه شستشو و تعویض کنید .

*جوراب و کفش تنگ نپوشید.

*درصورت وجود پینه و با بدشکلی در پا جهت تعیین کفش مطلوب به پزشک ارتوپد مراجعه نمائید .

نقاط حساس و در معرض خطر در پا کدامند ؟

_در کف پا : نقاط حساسی وجود دارد که اهمیت مراقبت را بیشتر می کند .

-کف پای صاف و یا انگشتان چکشی با انحراف یا جمع شدن پاها بویژه انگشت اول و پنجم از اعتبار خاصی برخوردار است .

کفش خوب کدام است ؟

شاید مهمترین عامل زخم های پا بویژه درناحیه انگشتان کفش نامناسب است .

*برای انتخاب کفش حتما عصرها به فروشگاه مراجعه نمائید زیرا پاها حداکثر تورم را داشته و شماره مناسب انتخاب خواهد شد .(1 شماره بزرگتر انتخاب شود بهتر است )

** کفش باید دارای روکش چرمی یا پارچه ای نرم باشد و هرگز از جنس پلاستیک یا سخت نباشد .

***قسمت جلوی کفش گشاد باشد .

*** در هنگام پوشیدن ، با دست داخل کفش را بررسی کرده ، چروکیدگی کف کفش ، میخ بیرون زده یا اشیاء خارجی را برطرف کنید .

جوراب چه نقشی در زخم پای دیابتی دارد ؟

به علت کاهش حس و مشکل عروقی در پای بیماران مبتلا به دیابت توجه ویژه ای در مورد جوراب باید اعمال شود .

-جوراب وصله دار یا تعمیر شده را نباید پوشید .

-هر روز جورابها باید شسته شود .

-حتی الامکان جنس آن 99%کتان باشد .

-رنگ های روشن استفاده نمائید زیرا درصورت بروز زخم یا ترشح آثار آن به راحتی قابل روئیت است .

-از پوشیدن جوراب تنگ یا خیلی گشاد بعلت چین خوردگی در داخل کفش اجتناب کنید .

آیا می توانیم جوش – دمل یا کورک یا هر گونه ضایعه پوستی را در پای خود درمان کنیم ؟

با توجه به اینکه ترمیم و بهبود ضایعات دردیابت با کمبودهائی مواجه است . هر گونه آسیب در پا می بایست با نظارت پزشک متخصص درمان شود . از دستکاری در موارد فوق جدا خودداری کنید زیرا یک زخم کوچک یا کورک به فاجعه ای جبران ناپذیر تبدیل می شود .

چگونه در هوای سرد پاهای خود را گرم کنیم ؟

-هرگز نباید آنها را درمقابل حرارت مستقیم بخرای – کیسه آب داغ- آتش- رادیاتور داغ و سشوار قرار دهید .

-برای ارزیابی حرارت آب از کف دست استفاده نمائید.

-شب ها در هوای سرد جوراب ساق بلند بپوشید .

-بعلت فقدان حس مناسب در پاها از نزدیکی و تماس با منابع گرمایی خودداری نمائید .

این مطالب توسط خانواده بیماران دیابتی سالمند باید رعایت شود .

درصورت وجود زخم چه اقداماتی ضروری است ؟

-مراجعه به پزشک باید در صدر برنامه ها باشد .

-استراحت بیمار در بستر از موارد ضروری است .

-تمیز کردن زخم و شستشوی آن با سرم نرمال سالین تحت شرایط مطلوب .

– استفاده از آنتی بیوتیک با نظر پزشک معالج.

– در صورت صلاحدید و ضرورت جراحی حاشیه زخم و برداشتن قسمت مرده زخم توسط متخصص .

درصورت وجود پینه چه اقدامی مفید است ؟

*استفاده از ارتوز یا کفش طبی مناسب را باید جدی بگیرید .

این کفش باعث توزیع مناسب فشار در قسمت های مختلف شده و از گسترش پینه یا میخچه یا زخم جلوگیری می کند .

آیا گچ گیری در درمان زخم پای دیابتی ها نقش دارد ؟

بله – البته با نظر متخصص مربوطه

گچ گیری با شرایط خاص در لایه های متفاوت حتی در درجات پیشرفته زخم پای دیابتی ها مفید بوده مشروط به اینکه خونرسانی و نبض پای بیمار مطلوب باشد .

آیا می توانیم از بتادین با هر غلظتی استفاده نمائیم ؟

استفاده از از موارد گندزدا (ضدمیکروب ) مثل بتادین مجاز نبوده بویژه در مواردی که زخم وجود داشته که ممکن است ترمیم و بهبود زخم را به تاخیر بیاندازد .

در مراحل پیشرفته چه عارضه ای در پا رخ خواهد داد ؟

به علت کمبود حس در پاها و عدم مراقبت بویژه زخم ها پیشرفت کرده و منجر به قطع آن می گردد و با اینکه بیمار دچار مفصل بدون حس (مفصل شارکوت) در مچ و پا شده و حتی در پیچ خوردگی و ضربات درد را حس نمی کند و در مراحل پیشرفته آسیب مفصل به پزشک مراجعه کرده که درمان آن به سختی صورت می گیرد .

از تازه های درمان در زخم پای دیابتیک چه خبر ؟

استفاده از فاکتورهای رشد سلولهای خونی (پلاکتی ،و گدانولوسیتی )پیوند پوست مصنوعی و استفاده از لارو حشرات و اکسیژن با فشار بالا، هیدروژل و … از پیشرفت های درمانی محسوب می شوند ولی رعایت اصول اولیه ، موثرترین اقدام است .

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.